L. & A. Birkenmajer Institute for the History of Science, PASc

Institute of Art, PASc

Institute of Literary Research, PASc

Wrocław University Library

Manuscripta.pl

A guide to medieval manuscript books in Polish collections


Home

Extant manuscripts

→ Browse by collection

→ MSPL Nos.

→ Map

Polonica

→ What are Polonica?

→ Locations in alphabetical order

→ Bibliography

Manuscripts lost

→ Lost collections

→ Collections by location

→ Collections by owner

Bibliography

Glossary

About



Last modified: 24 Feb 2021

A Glossary of Polish Technical Terms Used in Manuscript Descriptions and Codicological Works

A

abecedarium — abecedarius
abrewiacja — abbreviation
adnotacja — annotation
akrostych — acrostic
akta — legal records (chancery output)
album — album
alegoria — allegory
almanach — almanac
analecta — analecta
anatema — anathema
aneks — annexed piece
anonim — anonymous author or writing
antologia — anthology
antyfonarz — antiphonary
antykwariusz — antiquarian
apostoł, apostolarz — apostol (epistle book)
aparat krytyczny — critical apparatus
arabeska — arabesque (ornament)
archetyp — archetype
archiwum — archive
asterysk — asterisk
atrament — ink
aukcja — auction
autograf — autograph
autor — author

B

banderola — speech scroll
barwnik — pigment
benedykcjonał — benedictional
bibliofil — bibiliophile
bibliografia — bibliography
biblioteka — library
bifolium — folded folio, bifolium
binion — binio, binion (gathering type)
blok książki — book block
blok tekstu — text block
bordiura — border
brachygrafia — brachygraphy, shorthand
brewiarz — breviary
brulion — draft
bustrofedon — boustrophedon

C

carmen figuratum — calligramm
chronogram — chronogram
chrystogram — christogram
chryzmon — chi-rho
chryzografia — chrysography
cyrkiel — compass

D

datacja — dating
dedykacja — dedication (note or page)
defekt — defect
dekoracja — decoration
dekretały — decretals
dokument — document, charter
deska — board
donator — donor
droleria — drollery
dygitalizacja — digitization
dyptyk — diptych

E

editio princeps — editio princeps
ekslibris — ex libris inscription
epilog — epilogue
epitome — epitome
ex dono — ex dono
exemplar — exemplar
explicit — explicit
ewangelia — gospel
ewangeliarz — gospel book, evangeliary
ewangelistarz — gospel lectionary, evangelistary, pericope book

F

faksymile — facsimile
fałszerstwo — falsificate
fascykuł — fascicule
filakteria — speech scroll
filigran (dekoracja) — pen-flourish, penwork
filigran (znak wodny) — filigree, watermark
floratura — fleuron
florilegium — florilegium
foliacja — foliation
foliał, foliant — an in folio volume
fragment — fragment
frontyspis — frontispiece

G

glosa — gloss, remark
glosa interlinearna — interlinear gloss
glosa marginalna — marginal gloss
glossa — gloss (commentary type)
godzinki — book of hours, horae
godziny kanoniczne — canonical hours
graduał — gradual
grzbiet książki — book spine
guz — boss

H

homiliarz — homiliary
hymnarz — hymnal, hymnary

I

iluminacja — illumination
iluminator — illuminator
iluminowanie — illuminating
incipit — incipit
incipitarium — incipitarium
indeks — index
indeks introligatorski („języczek”, rejestr introligatorski, tenaculum) — book/leaf marker, tab
inicjał — initial
inicjał figuralny — figure initial
inicjał filigranowy, inicjał kaligraficzny — pen-flourished initial, penwork initial
inicjał ornamentalny — decorated/ornamental initial
inkatenacja — book chaining
inkatenowany rękopis — chained manuscript
inkaust — ink
inkunabuł — incunabule
interlinia — line spacing
interpolacja — interpolation
introligator — bookbinder
inwentarz — inventory

J

jednostka archiwalna — archival unit
jednostka kodykologiczna — codicological unit

K

kadela — cadel
kaligrafia — calligraphy
kancelaria — chancery
kapitałka — endband
karta — folio, leaf
karta ochronna — flyleaf
kartusz — cartouche
katalog — catalogue
katena — chain
kazanie — sermon
kazania — book of sermons
klocek — composite volume
kodeks — codex
kodykologia — codicology
kolekcja — collection
kolektarz — collectar
kolumna — column
kolofon — colophon
komentarz — commentary
kompendium — compendium
kompilacja — compilation
koniektura — conjecture
konkordancja — concordance
kontrasygnata — countersign
kopia — copy
kopia cyfrowa — digital copy
kopista — scribe
kora brzozowa — birch bark
korektor — corrector
kresa — chain line (watermark)
kronika — chronicle
kryptografia — cryptography
książka — book
księga — book
księgarz — book seller
ksylograf — xylograph
kursywa — cursive
kustosz — quire signatura, quire mark
kustosz (notacja muzyczna) — custos
kwaternion — quaternio (gathering type)
kwinternion — quinio (gathering type)

L

lacuna — lacuna
latopis — letopis
legat testamentowy — bequest
lekcjonarz — lectionary
ligatura — ligature
linia — line
liniowanie — ruling
list — letter, epistle
litania — litany
liturgia — liturgy
liturgia godzin — liturgy of the hours
lombarda — lombard
lustro strony — text block, written space (page)

M

magazyn — stock room
makulatura papierowa — paper waste
makulatura pergaminowa — parchment waste
mandorla — mandorla
manuskrypt — manuscript
margines — margin
marokin — Morocco leather
maszynopis — typescript
materiał piśmienny — writing support
miejsce powstania — place of origin
mikrofilm — microfilm
mikrofilm diazo — contact exposed microfilm
mikrofilm negatywowy — negative microfilm
mikrofilm pozytywowy — positive microfilm@
mikrofisza — microfiche
mineja — Menaion
miniatura — miniature
mis en page, układ strony — layout, page design
mistrz — master
mizdra — flesh side (parchment)
modlitewnik — prayer book
modlitwa — prayer
monogram — monogram
msza — mass
mszał — missal

N

nagłówek — header
neumy — neumes
nić — thread
nieszpory — vespers
nota — note, annotation
nota interlinearna — interlinear note
nota marginalna — marginal note
notacja muzyczna — musical notation
numeracja — numbering

O

obramowanie — border
odpis — copy
okładka, okładzina (przednia, tylna) — cover (front cover, back cover)
oktoich — Octoechos
okucie — metal cornerpiece
ołówek — lead point, plummet
opis — description
opis inwentarzowy — inventory description
opis katalogowy — catalogue description
oprawa — binding
oprawa klasztorna — monastic binding
oprawa mnisza — girdle binding
ornament — ornament
oryginał — original

P

paginacja — pagination
paleografia — paleography
palimpsest — palimpsest
papier — paper
papirus — papyrus
parafa — paraph
pasek — band
pecia — pecia
pergamin — parchment
perykopy — pericope book
pióro — pen
pióro gęsie — quill pen
podkreślenie — underlining
poliptyk — poliptych
półpergamin (oprawa) — half-vellum
półskórek (oprawa) — half-leather, half-binding
pisarz — scribe
pismo — script
pontyfikał — pontifical
poszyt — quire
prolog — prologue
proweniencja — provenance
próby pióra (probatio pennae) — pen trials
przedmowa — foreword
przeoprawienie — rebinding
psałterz — psalter

R

radełko — roll
razura — erasure
rączka (manicula) — (pointing) finger/hand, nota bene-hand
reklamant — catchword
repertorium — repertorium, finding aid
reprezentant — guide mark, cue initial
reprografia — reprography
ręka — hand
rękopis — manuscript
rocznik — annal
rozkładówka — opening
rozmiary — dimensions
rubryka — rubric
rubrykator — rubricator, rubrisher
rylec — stylus
rysik („ołówek”) — lead point

S

sakramentarz — sacramentary
scyzura — flange
seksternion — sexternio (gathering type)
składka — gathering, quire
skrót — abbreviation
skryba — scribe
skryptorium — scriptorium
spis treści — table of contents
streszczenie — summary
strona — page, side
superekslibris — supralibros
sygnatura — call number, shelf mark (częściej: shelfmark)

T

tabela — table
tablica kanonów — canon table
tabliczki woskowe — wax tablet
ternion — ternio (gathering type)
tetraewangelia — Tetraevangeliary
traktat — treatise
triod (kwietny, postny) — Triodion (Flowery, Lenten)
troparz — troper

U

ustaw — Typikon
użytkownik — user

W

wariant — variant
welin — vellum, uterine vellum
wersja — version
wiek — century
właściciel — owner
wstęp — introduction
wycisk (introl.) — stamp
wyklejka — pastedown
wykropkowanie — expunction
wymiary — dimensions
wypełniacz/łańcuszek (międzywierszowy) — line filler
wypożyczenie — loan

Z

zastawka — headpiece (book illustration)
zbiory specjalne — special collections
zbiór — collection
zgiętka (pasek wzmacniający) — sewing guard, reinforcing strip
zleceniodawca — patron
znak — mark, sign
znak własnościowy — ownership sign
znak wodny — watermark
zwięzy — cords
zwój — scroll
zwyczajnik — customary
żywa pagina — page header, running head, running title